حسين مير حيدر

109

معارف گياهى ( فارسى )

چاتلانقوش - بنه از انواع پسته‌هاى وحشى است . ميوهء درخت را نيز در برخى كتب طب سنتى « حبة الخضرا » گويند . در ايران با نامهاى محلى متعددى ناميده مىشود . در اطراف تهران « چاتلانقوش » ، در همدان « شاقلانقوش » ، در ارسباران « چاتانقو » ، در كرج ، زنجان ، كردستان « سقز » ، ارامنه ارسباران « سقوز - راقور » ، در فارس و بلوچستان « بنه » ، در لرستان « گلخنگ‌كله » يا « گلخونگ‌كله » ، در كرمانشاه « و نوشك » ، در مريوان « قسقان » ، در اشنويه « داربن » و در سردشت « بنشت » ناميده مىشود . به فرانسوى Pistachier de l'Atlas و به انگليسى Wild pistacio گويند . گياهى است از خانوادهء پسته Anacardiaceae ، نام علمى آن Pistacia atlantica Desf . و مترادف آن Pistacia mutica F . M . است . مشخصات درختى است به ارتفاع تا 15 متر با تنه‌اى نسبتا قطور ، ناصاف ، تيره‌رنگ . برگهاى آن شبيه برگهاى پستهء شانه‌اى فرد با 5 - 2 متر برگچه ، هر برگچه بيضى كشيده و نوكدار روى برگ سبز روشن مايل به آبى براق و پشت برگ سبز مات و كنار برگها كمى مژه‌دار است . گلها گروهى خوشه‌اى باز هستند . ميوهء آن كوچك در ابعاد يك نخود كمى بزرگتر با دم دراز داراى پوست سبز كه دانه‌اى سخت در آن است . پوست سبز آن معطر و دانهء آن روغنى است . از ساقهء درخت چاتلانقوش صمغى استخراج مىشود كه